اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّهِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلي آبائِهِ في هذِهِ السّاعَهِ وَفي كُلِّ ساعَهٍ وَلِيّاً وَ حافِظاً وَ قائِداً وَناصِراً وَ دَليلاًوَ عَيْناً حَتّي تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَ تُمَتِّعَهُ فيها طَويلاً     
 
ويژه نامه
 
ويژه نامه بهاييت
 
 
 
 
 
 

 حاشيه ‌اي بر انتشار اثر تاريخي «خاندان علم و تقوا فقاهت و سياست»


حاشیه‌ ای بر انتشار اثر تاریخی «خاندان علم و تقوا فقاهت و سیاست»

در شناخت یك تبار

نویسنده:  آیت ‌الله سید‌ هادی خسروشاهی
 
در سال 1332 كه دومین سالگرد رحلت والد معظم، آیت‌ الله سید‌ مرتضی خسروشاهی بود و در آن زمان اینجانب هم 14، 15 سال بیشتر نداشتم، شرح حال ایشان را در حد معلومات یك فرزند نوجوان نوشتم و با استقراض 100 ریال از آقا میرزا حسن ـ كه در مسجد بازار پس از منبر والد نوحه می ‌خواند ـ آن را چاپ كردم كه به قیمت سه ریال به بازار نشر عرضه شد!

از آن زمان كه فهمیدم پدرم علاوه بر فضلا و علمایی كه در تبریز می ‌شناختم یا بعدها شناختم، استاد مشاهیری چون مرحوم آیت ‌الله سید‌ محمد حجت كوه ‌كمری (از مراجع قم)، علامه شیخ عبدالحسین امینی (صاحب الغدیر)، آیت ‌الله آقا میرزا محمد مجاهدی (از معاریف اساتید حوزه علمیه قم) و امثال آنان بوده است، فكر كردم شرح حال مبسوط ‌تری از والد بزرگوار و اجداد عظام خود كه هر كدام به نوبه خود در شمار علمای برجسته نجف، تبریز و قم صاحب رساله علمیه و مرجع تقلید بخشی از مردم مسلمان ایران بوده‌اند تهیه و منتشر كنم. 
 
در این كاوش به ‌طور طبیعی به مرور كوتاهی بر تاریخ «خسروشاه» هم پرداختم كه در این بررسی به نام و شرح حال و آثار فلاسفه و علمای برجسته ‌ای از آن خطه مانند فیلسوف نامدار شمس ‌الدین خسروشاهی و فقیه معروف سلّار برخوردم كه اشاره كوتاهی به شرح حال، شخصیت و موقعیت علمی ـ فلسفی آنان را در آغاز این كتاب بی ‌مناسبت ندیدم.
 
با همین اندیشه هرگونه نامه، سند یا عكسی را كه در بین اوراق به دست می‌ آوردم ـ كه بعضی از آنها را در اصطلاح سند لای كتاب می ‌نامند ـ جمع ‌آوری و نگهداری می ‌كردم. مجموعه انبوه این یادداشت ‌ها، اوراق و اسناد چه درباره خاندان و چه راجع به علمای آذربایجان یا تاریخچه و منطقه خسروشاه همچنان در طول نیم قرن گذشته در كتابخانه اینجانب و در بین اسناد خاص نگهداری می ‌شد و فرصت تنظیم، ترتیب، تكمیل و نشر آنها نبود، تا آنكه فرزند گرامی و ارجمند جناب سید ‌محمود خسروشاهی ـ كه به یاری حق مشغول تحصیل در حوزه علمیه قم بود و به فكر جمع ‌آوری و نشر مقالات و نوشته ‌های قدیمی حقیر است ـ از اسناد و مدارك مربوط به تاریخ این خاندان آگاه شد و درخواست تعجیل در تكمیل و نشر آنها را داشت كه كارهای روزمره مانع این توفیق می ‌شد.
 
در دیدار كوتاهی با دوست ارجمند حجت ‌الاسلام جناب آقای علی‌ اكبر مهدی ‌پور (حفظه ‌الله) در قم به ایشان پیشنهاد كردم وی زحمت تنظیم این اوراق و اسناد را به عهده بگیرد، به‌ ویژه كه او از آشنایان قدیمی خاندان ما و مرید پدر بود ولی برای تسریع در كار به پیشنهاد ایشان این كار به محقق جوان و نویسنده معاصر آقای كریم فیضی كه آثاری درباره استاد محمدرضا حكیمی، فیلسوف عدالت و شخصیت ‌های دیگر دارد، واگذار شد. آقای كریم فیضی كه از همشهریان عزیز و جوانی كوشا و پركار است و در آن ایام در مركز نشر آثار علامه محمدتقی جعفری به كار تحقیق و پژوهش مشغول بود، این پیشنهاد را پذیرفت و قرار شد در تعطیلات تابستان بدان بپردازد. پس از نخستین دیدار تمامی اوراق و یادداشت‌ های چاپ شده درباره شرح حال پدر و دو برادر و جزوه ‌های مشكاة المصابیح، مقدمه سیاست حسینی، اسلام و دموكراسی و غیره، همراه نمونه‌ هایی از اجازات، نامه ‌های مراجع و بزرگان، اسناد ساواك و حدود یك ‌دهم از عكس‌ ها و نامه‌ ها را در اختیار ایشان قرار دادم كه خوشبختانه در زمان كوتاهی به تنظیم آنها پرداخت و مقدمه‌ ای مفصل و 50 صفحه ‌ای نیز بر آن افزود و محصول آن كتابی شد كه هم ‌اكنون در اختیار شما قرار می ‌گیرد. البته تكمیل، اضافات، بازبینی و ویرایش نهایی سرانجام باز نصیب خود حقیر شد و چند هفته ‌ای از وقت مفید ما را گرفت و چون در بخش ‌های خاصی ناگفته ‌هایی مانده بود، چاره ‌ای جز افزودن برخی مباحث نبود.
  
در شناخت یك تبار

هدف ما در این كتاب شناخت اجمالی و فهرست‌ وار موقعیت علمی و تاریخی تبریز و خسروشاه و اشاره‌ ای فهرست‌ وار به اسامی عده ‌ای از علمای نامدار این خطه از ایران اسلامی است و بخش بسیار مختصری از اسناد، مدارك و عكس‌ های مربوط به آن نیز در اختیار علاقه‌ مندان به تاریخ معاصر قرار می‌ گیرد.
 
از زحمات دوستان سپاسگزارم كه اگر كوشش ایشان و اجرای عملی طرح و برنامه نبود، این اوراق و اسناد همچنان در میان انبوه اوراق و كتاب‌ های حقیر در قم، تهران و دفتر «مركز بررسی ‌های اسلامی» باقی می ‌ماند و پس از ما هم البته سرنوشت آنها معلوم نبود كه چه خواهد شد و به هر حال اگر اقدامی هم می‌ شد به نحو مطلوب كنونی نمی‌ توانست باشد. امیدوارم دوستان، اساتید و فضلای حوزه‌ ها نشر این كتاب را به عنوان اصل مثبت! تلقی نكنند و هر گونه نقد و نظر یا تكمیل و توضیحی دارند، در اختیار ما قرار دهند تا در چاپ احتمالی بعدی كامل ‌تر، مفیدتر و به عنوان كتابی كه درباره علمای بزرگوار آذربایجان و بیانگر گوشه‌ هایی از تاریخ معاصر ایران است، در اختیار عموم قرار گیرد. 
 
... اصولاً در زمینه ‌های تاریخی اگر معاصرانی آگاه تاریخ را ننویسند، در آینده تاریخ‌ سازان! آن را خواهند نوشت كه البته نوعاً به شكل واقعی و حقیقی نخواهد بود، به ‌ویژه در عصر ما كه هنوز اولاد و احفاد خاندان‌ ها و صاحب اسناد و عكس‌ ها زنده ‌اند، تحریف ‌گرانی! به تاریخ ‌سازی می ‌پردازند و در كتاب ‌ها و نشریاتی كه فعلاً قصد نقد و بررسی آنها را ندارم، مطالبی می‌ نویسند كه كاملاً از واقعیت ‌ها به دور است. وقتی در كتابی به نام انقلاب تبریز یا انقلاب‌نامه تألیف واعظ معروف برادر گرامی و دوست محترم مرحوم حاج ‌شیخ محمدحسن بكایی حتی یك بار هم نامی از برادر بزرگوارم، آیت ‌الله سید احمد خسروشاهی و نقش او در مبارزات تبریز و كل آذربایجان به میان نمی‌ آید یا در كتابی راجع به زندگی و مبارزات آیت ‌الله قاضی دوستانی كه در آن دوران شاید هنوز به دنیا نیامده بودند به تحریف تاریخ و نقل اكاذیب درباره آیت ‌الله آقا سید احمد خسروشاهی و برادر دیگرم آقا سید جعفر خسروشاهی می‌ پردازند، ظاهراً سكوت ما دیگر توجیهی ندارد. البته تصحیح و نقد كتاب‌ های دوستان را برای فرصت دیگری می ‌گذارم و فعلاً همین كتاب و نمونه ‌هایی از اسناد و گزارش‌ های مندرج در آن برای اهل خرد كافی خواهد بود. امید آنكه دوستان و قلم به دستان اهل عدل و انصاف سعی در اخفای حقایق نكنند كه اگر پاداش دنیوی! هم نداشته باشد، بی‌ تردید اجر اخروی خواهد داشت....
 
در پایان یادآوری این نكته هم ضروری است كه حجت ‌الاسلام جناب آقای شیخ محمد الوان‌ساز خوئی، از پژوهشگران تاریخ و تراجم ‌نویسان معاصر حوزه علمیه قم توضیحات و اضافاتی در مورد عده‌ ای از علمای معاصر آذربایجان و شاگردان مرحوم آیت ‌الله سید‌ مرتضی خسروشاهی نوشته‌ اند كه در اوایل كتاب و بخش ملحقات نقل می‌ شود كه جای تقدیر و تشكر دارد. بی‌ تردید اگر همكاری دوستان و همت و پشتكار ستودنی مدیریت محترم مؤسسه «كتاب‌ شناسی شیعه» نبود، كتاب به این زودی‌ ها آماده نشر نمی ‌شد و در این فرصت زمانی نه چندان كوتاه! در اختیار علاقه ‌مندان قرار نمی ‌گرفت.
5/5 امتياز (1)
نظرات
نام
نام خانوادگي
نشاني پست الكترونيكي
متن